Co możemy powiedzieć o Cyganach, czy nasza wiedza wykracza poza stereotypy, które funkcjonują w naszym społeczeństwie? Czy czujemy do nich niechęć, czy może z duchem politycznej poprawności szanujemy ich zwyczaje, tak naprawdę ich nie znając? Krótka prezentacja, którą przedstawiam ma przybliżyć problematykę romską, bez próby kreowania jakichkolwiek postaw w stosunku do osób należących do tej społeczności. Myślę, że mimo wielu publikacji dotyczących zbiorowości romskiej w naszym kraju wiedza Polaków o Cyganach jest uboga.

Grupy etniczne i mniejszości narodowe stanowią znaczny odsetek ludności współczesnej Europy. Romowie są najbardziej bezbronną i jednocześnie najbardziej niechcianą wśród europejskich mniejszości, dotkliwie odczuwają to także w Polsce. Zauważyć można rosnącą pauperyzację części Romów, tendencje do ich izolowania przez społeczeństwa poszczególnych krajów, pozostawanie przez Cyganów bez pracy, pogarszającą się kondycję zdrowotną, coraz niższy poziom wykształcenia wśród cygańskich dzieci i młodzieży.

Zjawisko karnawalizacji kultury od lat interesuje przedstawicieli nauk społecznych, a swego szczególnego wymiaru nabiera jako kategoria służąca do opisu charakteru i sytuacji, w jakiej znajduje się współczesna kultura. Zagadnienia teoretyczne dotyczące pojęcia karnawalizacji i zabawy pozostawiam tu bez omówienia, ponieważ zostały one szeroko opisane w innych artykułach tego tomu.

Negatywny wizerunek Cyganów funkcjonuje od lat w świadomości naszego społeczeństwa. Objawia się on w opowieściach o kradnących, czy oszukujących Romach, ale coraz częściej także w aktach agresji i przemocy skierowanej przeciwko członkom tej zbiorowości. Istniejące w Polsce nacjonalistyczne ugrupowania incydentalnie posługują się przesiąkniętymi nienawiścią hasłami wymierzonymi w Romów. Jeżeli takie zdania się pojawiają, skierowane są zazwyczaj do emigrantów cygańskich z Rumunii i innych krajów Europy Środkowo – Wschodniej.

Co możemy powiedzieć o Cyganach, czy nasza wiedza wykracza poza stereotypy, które funkcjonują w naszym społeczeństwie? Czy czujemy do Romów niechęć, czy może z duchem politycznej poprawności szanujemy ich zwyczaje, tak naprawdę ich nie znając? Niniejsze opracowanie ma przybliżyć problematykę cygańską, bez próby kreowania jakichkolwiek postaw w stosunku do członków tej zbiorowości.

Pierwsze skojarzenia wywołane przez hasło „Romowie”?
Kwieciste chusty, długie, kolorowe spódnice, radosna muzyka, wróżenie z kart lub z ręki, matka otoczona gromadką dzieci, prosząca przechodniów o pieniądze. Takich obrazów, mocno tkwiących w naszych głowach, można by przytoczyć jeszcze kilka, równocześnie zadając pytanie o ich prawdziwość.