1. Romowie jako specyficzna mniejszość etniczna Europy. Przyjęło się uważać, że Romowie jako wspólnota uformowali się po przybyciu w okresie średniowiecza do Europy. Początkowo byli przyjmowani z życzliwością i ciekawością. Wynikało to głównie z faktu, że postrzegano ich jako pątników - skazanych za rzekome wyparcie się Chrystusa na pielgrzymowanie.

Podejmując się prowadzenia w szkole „Koła zainteresowań dla uczniów z rodzin romskich”, nie zdawałam sobie sprawy, że wyzwanie, którego się podjęłam, może być tak interesujące. Nie spodziewałam się, że da mi tak dużo nowych doświadczeń pedagogicznych a także satysfakcji. Bazując na dotychczasowych obserwacjach uczniów romskich, w czasie ich pobytu w świetlicy (jestem wychowawczynią w świetlicy szkolnej), wiedziałam, że są to dzieci nieśmiałe, samotne, że często są izolowane i odrzucane przez polskich rówieśników.

Od początku lat 90-tych XX w. Romowie stali się tą mniejszością etniczną, której społeczność międzynarodowa poświęca wiele uwagi. Owo zainteresowanie jest wynikiem wzmożonej emigracji Romów z Europy środkowo – wschodniej do państw Unii Europejskiej. W związku z tym exodusem międzynarodowe instytucje, takie jak Komisja Europejska, Rada Europy i inne, zaczęły organizować konferencje, seminaria i spotkania ekspertów, poświęcone problemom społeczności romskiej w Europie.

W 2000 r. w strukturach administracji państwa – a ściślej mówiąc w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - pojawiała się nowa komórka -Wydział Mniejszości Narodowych- której zadaniem jest koordynacja wszelkich działań administracji publicznej – tej rządowej, jak i samorządowej, na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce. Do tego czasu w ramach administracji istniały różne komórki zajmujące się tą problematyką, ale z różnych przyczyn brak było długofalowej strategii i programu państwa w tej dziedzinie.

Do napisania tego artykułu skłania już kilkunastoletnia działalność ruchu Hnutí R (R-Movement) w Czechach. Nie jest on bliżej znany w naszym kraju, jego aktywność nie pozostaje jednak bez znaczenia dla działań podejmowanych na rzecz społeczności romskiej w Czechach, na Słowacji i w innych państwach Europy. Promieniowanie organizacji na inne kraje polega na przekazywaniu doświadczeń nauczycieli, teoretyków i praktyków, specjalistów wielu dziedzin nauki.

Romowie mieszkają w znacznym rozproszeniu na terenie całego kraju w bliskości z Polakami, co wpływać może na stan świadomości członków obu społeczności, wchodzących na pogranicza myślowe i będących jednocześnie świadomymi swej odrębności kulturowej. Właśnie do różnic wobec grup zewnętrznych i do stosunków jednostki z jej grupą własną odnoszone jest przede wszystkim pojęcie tożsamości. Dzieli ono świat jednostki na swoich i obcych.