Grupy etniczne i mniejszości narodowe stanowią znaczny odsetek ludności współczesnej Europy. Romowie są najbardziej bezbronną i jednocześnie najbardziej niechcianą wśród europejskich mniejszości, dotkliwie odczuwają to także w Polsce. Zauważyć można rosnącą pauperyzację części Romów, tendencje do ich izolowania przez społeczeństwa poszczególnych krajów, pozostawanie przez Cyganów bez pracy, pogarszającą się kondycję zdrowotną, coraz niższy poziom wykształcenia wśród cygańskich dzieci i młodzieży.

Co możemy powiedzieć o Cyganach, czy nasza wiedza wykracza poza stereotypy, które funkcjonują w naszym społeczeństwie? Czy czujemy do nich niechęć, czy może z duchem politycznej poprawności szanujemy ich zwyczaje, tak naprawdę ich nie znając? Krótka prezentacja, którą przedstawiam ma przybliżyć problematykę romską, bez próby kreowania jakichkolwiek postaw w stosunku do osób należących do tej społeczności. Myślę, że mimo wielu publikacji dotyczących zbiorowości romskiej w naszym kraju wiedza Polaków o Cyganach jest uboga.

W 2000 r. w strukturach administracji państwa – a ściślej mówiąc w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - pojawiała się nowa komórka -Wydział Mniejszości Narodowych- której zadaniem jest koordynacja wszelkich działań administracji publicznej – tej rządowej, jak i samorządowej, na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce. Do tego czasu w ramach administracji istniały różne komórki zajmujące się tą problematyką, ale z różnych przyczyn brak było długofalowej strategii i programu państwa w tej dziedzinie.

Od początku lat 90-tych XX w. Romowie stali się tą mniejszością etniczną, której społeczność międzynarodowa poświęca wiele uwagi. Owo zainteresowanie jest wynikiem wzmożonej emigracji Romów z Europy środkowo – wschodniej do państw Unii Europejskiej. W związku z tym exodusem międzynarodowe instytucje, takie jak Komisja Europejska, Rada Europy i inne, zaczęły organizować konferencje, seminaria i spotkania ekspertów, poświęcone problemom społeczności romskiej w Europie.

Podejmując się prowadzenia w szkole „Koła zainteresowań dla uczniów z rodzin romskich”, nie zdawałam sobie sprawy, że wyzwanie, którego się podjęłam, może być tak interesujące. Nie spodziewałam się, że da mi tak dużo nowych doświadczeń pedagogicznych a także satysfakcji. Bazując na dotychczasowych obserwacjach uczniów romskich, w czasie ich pobytu w świetlicy (jestem wychowawczynią w świetlicy szkolnej), wiedziałam, że są to dzieci nieśmiałe, samotne, że często są izolowane i odrzucane przez polskich rówieśników.

1. Romowie jako specyficzna mniejszość etniczna Europy. Przyjęło się uważać, że Romowie jako wspólnota uformowali się po przybyciu w okresie średniowiecza do Europy. Początkowo byli przyjmowani z życzliwością i ciekawością. Wynikało to głównie z faktu, że postrzegano ich jako pątników - skazanych za rzekome wyparcie się Chrystusa na pielgrzymowanie.

1. Dokumentations und Kulturzentrum Deutscher Sinti und Roma (de), (en)
www.sintiundroma.de

2. Europako Romano thaj Travelerengo Forumo (en), (fr), (rmy)
www.ertf.org