Historia Romów

Prawdopodobnie po wyjściu z Indii dotarli przez Persję do Armenii (ok.IX-X w.), by stamtąd udać się dalej: na Peloponez, do Grecji, późniejszej Jugosławii (Dubrownik, Zagrzeb, Ljubljana) i innych krajów bałkańskich. We wszystkich tych miejscach zatrzymywali się na dłużej, czego ślady można rozpoznać w ich języku. Powstały stałe osady cygańskie, jednak część z nich udała się w dalszą wędrówkę: u schyłku XIV w. przybywają na Wołoszczyznę i do Czech, zaś w pierwszych dekadach XV stulecia odnotowano ich pojawienie się w całej niemal Europie: w Niemczech, we Francji, w Szwajcarii, w Polsce, we Włoszech, w Holandii, na Wyspach Brytyjskich, itd.

Początkowo cieszyli się na ogół życzliwym przyjęciem. Rozpowszechniana przez nich opowieść o swej wędrówce będącej formą pokuty za różnorakie grzechy (m.in. wsparcie chrześcijaństwa) spotykała się ze zrozumieniem ze strony możnowładców i ludu. Wkrótce jednak stosunek do Cyganów zmienia się, co wiąże się prawdopodobnie z kilkoma czynnikami: odmiennością kulturową, sprzecznym z przyjętymi normami zachowaniem i patologiami społecznymi wśród Cyganów, odmiennymi niż w średniowieczu renesansowymi wzorcami kulturowymi.

Okres I wojny światowej i dwudziestolecia międzywojennego nie przyniósł wielkich zmian w położeniu Cyganów. Nadal próbowano na różne sposoby wywierać na nich presję mającą zmusić do osiedlenia się na stałe, trwały również wyjazdy za Ocean.
Już u schyłku lat 30. zaczęto kierować pierwszych Cyganów do obozów koncentracyjnych, najpierw na terenie Niemiec, następnie w krajach okupowanych. Prześladowania przybrały na sile, gdy rozpoczęła się wojna z ZSRR. Na terytorium Niemiec przeprowadzono akcję aresztowań Cyganów i wysyłania ich do obozów, m.in. do wydzielonego obozu cygańskiego (Zigeneurlager) w Auschwitz-Birkenau.

Ogólnie biorąc okres wojny oznaczał dla Cyganów zagładę i ustawiczne prześladowania: gdzie nie pojmały ich niemieckie oddziały wojskowe i służby porządkowe, tam często padali ofiarą narodowych formacji zbrojnych współpracujących z Niemcami lub antyniemieckich skrajnie nacjonalistycznych oddziałów ruchu oporu w poszczególnych krajach. W latach istnienia III Rzeszy zginęło ok. 150 – 600 tys. osób tej narodowości, co stanowi ok. 20-50% całej populacji cygańskiej.

Po zakończeniu wojny w Europie presja na społeczności cygańskie zmalała w niewielkim stopniu. Zarówno w krajach ówczesnego bloku wschodniego, jak i w państwach demokratycznych władze dążyły do przekształcenia Cyganów w zbiorowości osiadłe, prowadzące identyczny tryb życia, jak pozostali mieszkańcy.

W roku 1971 w Londynie odbył się pierwszy kongres cygański, na którym powołano do życia organizację o nazwie Romani Union (Rromani Unia) – Związek Cyganów, zaś kolejne kongresy odbyły się w 1978 r. w Genewie, w 1981 r. w Getyndze i w 1990 r. pod Warszawą. Organizacja ta nawiązała stosunki z ONZ, stając się reprezentacją Romów na forum międzynarodowym. Podjęto próby unifikacji niezwykle zróżnicowanego języka romani oraz działania na rzecz uznania Romów w poszczególnych krajach za mniejszość narodową. Dokonano również wyboru cygańskiego hymnu, opracowano flagę (niebieski i zielony pas oraz stylizowany wizerunek koła od wozu), a także nawiązano kontakty z władzami Indii – duchowej ojczyzny Cyganów.

Liczebność Romów w Europie:

Kraj Minimum Maximum
>Albania 90,000 100,000
Austria 20,000 25,000
Białoruś 10,000 15,000
Belgia 10,000 15,000
Bośnia 40,000 50,000
Bułgaria 700,000 800,000
Chorwacja 30,000 40,000
Cypr 500 1,000
Czeska Republika 250,000 300,000
Dania 1,500 2,000
Estonia 1,000 1,500
Finlandia 7,000 9,000
Francja 280,000 340,000
Niemcy 110,000 130,000
Grecja 160,000 200,000
Węgry 550,000 600,000
Irlandia 22,000 28,000
Włochy 90,000 110,000
Łotwa 2,000 3,500
Litwa 3,000 4,000
Luksemburg 100 150
Macedonia 220,000 260,000
Mołdawia 20,000 25,000
Holandia 35,000 40,000

NorwNorwegia

500 1,000
Polska 50,000 60,000
Portugalia 40,000 50,000
Rumunia 1,800,000 2,500,000
Rosja 220,000 400,000
Serbia-Czarnogóra 400,000 450,000
Słowacja 480,000 520,000
Słowenia 8,000 10,000
Hiszpania 650,000 800,000
Szwecja 15,000 20,000
Szwajcaria 30,000 35,000
Turcja 300,000 500,000
Ukraina 50,000 60,000
Wielka Brytania 90,000 120,000
Razem w Europie 7,000,000 8,500,000

Literatura:

A. Bartosz “Nie bój się Cygana”, Sejny 1994

J. Ficowski “Cyganie na polskich drogach”, Kraków 1985

A. Fraser “Dzieje Cyganów”, Warszawa 2001

L. Ostałowska “Cygan to Cygan”, Warszawa 2000

L. Mróz “Geneza Cyganów i ich kultury”, Warszawa 1992

źródło: http://www.nelekav.gr

Partnerzy:

Prom
DUW
UKF
JCU
CIRS