Działalność
Fundacja Integracji Społecznej „Prom" (www.fundacjaprom.pl) jest organizacją pozarządową skupiającą osoby zainteresowane niesieniem świadomej i skutecznej pomocy. Nazwa Fundacji symbolizuje podstawowe jej zadania: „Prom” – łączy to, co odległe; przybliża to, co nieznane; jednoczy to, co odrzucone. Zrzeszamy wokół siebie pracowników oświaty, nauczycieli, animatorów kultury, terapeutów, studentów oraz wolontariuszy. Naszą misją jest edukacja, integracja oraz aktywizacja różnych środowisk, w tym grup dyskryminowanych, marginalizowanych i narażonych na wykluczenie społeczne. Beneficjentami naszych działań są dzieci i młodzież z rodzin wielodzietnych i dysfunkcyjnych, zagrożonych bezrobociem i patologiami, mniejszości narodowe oraz osoby niepełnosprawne, głównie z problemami psychicznymi. Staramy się przeciwstawiać wykluczeniu społecznemu stwarzając naszym podopiecznym możliwość edukacji i rozwoju, poszerzania horyzontów.
Na co dzień:
Prowadzimy świetlice środowiskowe dla dzieci i młodzieży we Wrocławiu, z pełnym programem dydaktyczno - wspierającym (pomoc w nauce, nauka języków obcych, zajęcia artystyczne i sportowe, komputerowe, pomoc terapeutyczna i psychologiczna, dożywianie).
Organizujemy kolonie letnie, półkolonie i zimowiska oraz przeróżne imprezy integracyjne i okolicznościowe, jak również wyjścia i wyjazdy edukacyjne dla wszystkich naszych podopiecznych.
Prowadzimy, cieszące się dużym uznaniem, punkty bezpłatnych porad socjalno - prawnych na terenie miasta Wrocławia. Podstawowym ich zadaniem jest edukacja w zakresie znajomości praw, procedur ich dochodzenia i wiążących się z tym konsekwencji. Porady udzielane są głównie w zakresie prawa pracy, prawa mieszkaniowego, ubezpieczeń społecznych, prawa rodzinnego oraz spraw dotyczących mniejszości narodowych. Nasi prawnicy są bardzo zaangażowani i co najważniejsze skuteczni.
Wraz ze Stowarzyszeniem „Nie Jesteś Sam" (www.niejestessam.net) współorganizujemy działalność placówki dziennego pobytu (Klubu Pacjenta) dla osób z problemami zdrowia psychicznego i ich rodzin.
W ramach Europejskiego Programu Pomocy Żywnościowej we współpracy z Bankiem Żywności we Wrocławiu organizujemy rozdawnictwo produktów żywnościowych dla najbardziej potrzebujących. Naszą pomocą objętych jest kilkaset osób ze społeczności romskiej we Wrocławiu.
Od 2004 roku we Wrocławiu realizowany jest Rządowy Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce. Inicjatorem działań jest Dolnośląski Urząd Wojewódzki oraz Urząd Miejski we Wrocławiu, w pracach aktywnie uczestniczą organizacje pozarządowe. Głównymi celami Programu jest zniwelowanie różnic, jakie dzielą Romów od reszty społeczeństwa, pomoc w trudnej sytuacji materialnej, poprawa stanu edukacji oraz zdrowia, propagowanie kultury romskiej. Ważnym elementem jest również przeciwdziałanie przestępstwom popełnianym na tle etnicznym oraz walka z negatywnym stereotypem Cygana w społeczności polskiej. Od początku realizacji Programu Fundacja „Prom” stara się realizować powyższe cele .
Członkowie Fundacji przystąpili do realizacji Rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce we wrześniu 2003 roku.
Swoją pracę na rzecz społeczności romskiej rozpoczęliśmy od organizacji Integracyjnego Wieczoru Kultury Romskiej na Brochowie w październiku 2003 roku. Wieczorek spełnił swoje podstawowe zadanie - integracja lokalnej społeczności romskiej ze społecznością polską. Zaprezentowana została muzyka i tańce cygańskie. Młodzież pochwaliła się swoimi dokonaniami artystycznymi ( zespół pieśni i tańca, występ Break Dance, recytacja romskich wierszy). Przeprowadzone zostały konkursy dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Impreza zakończyła się wspólnym ogniskiem z pieczeniem kiełbasek oraz wspólnym śpiewaniem.
W działania na rzecz społeczności romskiej Fundacja starała się włączać zarówno romską, jak i polską część społeczności lokalnej, aby zapobiec konfliktom i nieporozumieniom, zniwelować wzajemne stereotypy i uprzedzenia. W 2004 roku Fundacja „Prom” zorganizowała wyjazd integracyjny w Góry Stołowe dla seniorów z Brochowa, którego efektem było zaktywizowanie części uczestników do działań na rzecz lokalnej społeczności.
Jednym z głównych rodzajów działalności Fundacji „Prom” jest prowadzenie świetlic środowiskowych dla dzieci i młodzieży z różnych środowisk ze szczególnym uwzględnieniem udziału dzieci z rodzin ubogich i dysfunkcyjnych. Dlatego we wrześniu 2003 roku otworzyliśmy integracyjną świetlicę polsko – romską na Brochowie, jednej z dzielnic Wrocławia z dużym skupiskiem Romów. Powstało Centrum Edukacji i Kultury dla dzieci romskich i polskich, wówczas był to jeszcze projekt pilotażowy.
Świetlica integracyjna na Brochowie dla dzieci romskich i polskich w latach 2003-2006 obejmowała swoimi działaniami dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz młodzież pochodzenia romskiego. Świetlica funkcjonowała codziennie w godzinach 13.00 – 18.00 zgodnie z planem opracowanym przez wychowawców. W ramach zajęć wychowawcy prowadzili indywidualne nauczanie dzieci, pomoc w odrabianiu lekcji, zajęcia komputerowe oraz artystyczne: teatralne, taneczne, muzyczne, sportowe. Dzieci brały udział w licznych wycieczkach oraz wyjściach do miejsc kultury. W roku 2006 świetlicę zaczęło prowadzić Towarzystwo Rodziców Dzieci Romskich „Neło Drom – Nowa Droga”.
We wrześniu 2008 roku swoją działalność rozpoczęła założona przez Fundację kolejna Integracyjna Świetlica Środowiskowa „Zakątek Krasnoludka”, która powstała w ramach projektu „Stworzenie integracyjnej świetlicy środowiskowej w dzielnicy Stare Miasto we Wrocławiu sposobem na integrację społeczną dzieci zagrożonych wykluczeniem”.
Nasza świetlica jest miejscem przyjaznym dzieciom, w którym mogą one bezpiecznie spędzać wolny czas, pod okiem doświadczonych pedagogów rozwijać swoje pasje i zainteresowania. Placówka działa przez pięć dni w tygodniu od godziny 15.00 do 19.00. Najmłodsi podopieczni to sześcio- i siedmiolatki, przygotowujące się do rozpoczęcia szkolnej edukacji. Zapewniamy wspólne odrabianie lekcji, indywidualne korepetycje, podczas których dzieci mogą ćwiczyć nowy materiał lub nadrabiać szkolne zaległości. Gorąco zachęcamy dzieci pochodzące z romskich rodzin do wspólnej nauki z polskimi dziećmi, inicjując i ułatwiając w ten sposób integrację obu tych środowisk. Chcemy, aby nasi podopieczni przechodząc przez kolejne szczeble szkolnej edukacji byli otwarci, tolerancyjni, kreatywni, wolni od uprzedzeń i stereotypowego myślenia.
W ramach zajęć proponujemy dzieciom naukę języka angielskiego, zajęcia z komputerem, warsztaty taneczne, muzyczne, plastyczne. Raz w tygodniu prowadzimy zajęcia z języka polskiego dla dzieci romskich. Chcąc rozbudzić w dzieciach ciekawość świata i pasję poznawania, kiedy tylko nadarza się ku temu okazja, przenosimy nasze zajęcia do galerii, teatrów, zabieramy je na spotkania z ciekawymi ludźmi. Raz w miesiącu dla dzieci regularnie uczęszczających na świetlicę organizujemy wycieczkę poza miasto.
Od marca 2010 roku pod patronatem Fundacji Integracji Społecznej Prom i Wydziału Edukacji Miasta Wrocławia działa integracyjny polsko- romski zespół dziecięcy wokalno-taneczny „Terne Romani Bacht”. Zespół powstał w ramach projektu "Romano drom pe fedyr dzipen". W skład Zespołu „Młode romskie szczęście” wchodzą dzieci polskie i romskie z 9 szkół wrocławskich. Zespół prowadzony jest przez instruktorów romskich, a założycielkami zespołu są nauczycielki wspomagające edukację uczniów romskich we Wrocławiu. Na swoim koncie ma kilkadziesiąt występów artystycznych.
Romowie przez stulecia funkcjonowali na marginesie społeczeństwa Europy, czego efektem jest nieznajomość, także w naszym kraju, obyczajów i tradycji romskich. Konieczne jest zatem podjęcie próby zaktywizowania lokalnych społeczności romskich do działań kulturotwórczych.
W ramach Rządowego Programu na Rzecz Społeczności Romskiej od 2004 roku organizowane są różnorodne imprezy integracyjno - okolicznościowe. Co roku Fundacja organizuje dla wszystkich świetlic m.in. Wielki Bal Karnawałowy, Andrzejki, Mikołajki, Wigilię, Festyn z okazji Dnia Dziecka.
We wrześniu 2006 roku Fundacja „Prom” wraz ze Stowarzyszeniem „Romani Bacht” zorganizowała „Przegląd młodych talentów romskich”, który odbył się w Muzeum Ludowym w Marcinowie koło Trzebnicy. W przeglądzie swoje umiejętności zaprezentowały amatorskie romskie zespoły wokalno - taneczne. Wystąpiły grupy z Wrocławia, Świebodzic, Wałbrzycha, Kamiennej Góry. Głównymi celami przeglądu była promocja młodych talentów i nawiązanie współpracy pomiędzy grupami z różnych miast, a co za tym idzie aktywizacja społeczności romskiej. Wszystkie biorące udział w przeglądzie zespoły zostały uhonorowane pamiątkowymi pucharami oraz dyplomami. Nie zależało nam na wyłonieniu najlepszych, chodziło o to, aby pozwolić pokazać się młodym artystom, pomóc poznać innych wykonawców. Impreza zakończyła się wspólnym biesiadowaniem przy ognisku.
Tradycją stały się organizowane przez Fundację corocznie od 2004 Integracyjne Wigilie dla dzieci ze świetlic środowiskowych, ich rodzin, osób z problemami psychicznymi, społeczności romskiej oraz wszystkich pracowników, sympatyków i wolontariuszy Fundacji „Prom”. Spotkania wigilijne mają na celu szeroko pojętą integrację różnych grup społecznych oraz wspólne świętowanie.
Co roku Fundacja organizuje wypoczynek letni i zimowy dla podopiecznych ze świetlic środowiskowych. Realizując założenia Programu na rzecz społeczności romskiej zapewnia udział w koloniach dzieciom romskim. Corocznie w wyjazdach bierze udział około 100 dzieci polskich i romskich. W wielu wyjazdach towarzyszyli nam rodzice romscy, wspomagając pracę wychowawców.
Od roku 2006 Fundacja jest organizatorem ogólnopolskiego konkursu pt. „Cyganie - moi sąsiedzi”. W roku 2007 rozszerzyliśmy zasięg konkursu i rozesłaliśmy zaproszenia do wielu organizacji na całym świecie zajmujących się Romami. Celem konkursu było propagowanie wśród młodych ludzi zainteresowania kulturą romską i szacunku dla prawa Romów do odrębności etnicznej oraz walka z negatywnym stereotypem Cygana. Podczas kolejnych edycji konkursu napłynęło kilka tysięcy prac stworzonych przez dzieci, młodzież oraz dorosłych z różnych krajów. Wśród nich były prace plastyczne, wywiady, opowiadania, eseje, zdjęcia, prezentacje multimedialne, filmy dokumentalne. W roku bieżącym Fundacja realizuje już V edycję konkursu, która zakończy się wydaniem albumu z najlepszymi pracami z lat 2006 – 2010.
Na dzień dzisiejszy Fundacja posiada kilka tysięcy prac - „dzieł sztuki” dotyczących społeczności romskiej, dlatego też w październiku 2010 roku wspólnie ze Stowarzyszeniem "Świat Nadziei" (www.www.swiatnadziei.org) zorganizowała wernisaż prac konkursowych.
Walcząc z negatywnym stereotypem Cygana w 2007 roku Fundacja zorganizowała wystawę „Roma Rising” (”Romskie Odrodzenie”) autorstwa amerykańskiego fotografa Chada Evansa Wyatta. W wernisażu, który odbył się we wrocławskim Muzeum Etnograficznym wziął udział sam autor. Wystawa „Roma Rising” odrzuca powszechny wizerunek Cygana - pokazuje fotografie Romów biorących czynny udział w powstawaniu społeczeństwa obywatelskiego w Republice Czeskiej; osób, które wiodą ciekawe życie, osiągnęły sukces, pozostając jednocześnie w związku ze swoją kulturą i społecznością.
W roku 2010 Fundacja Integracji Społecznej „Prom” pomagała autorowi w przygotowaniu materiałów do kolejnej już części wystawy „Roma Rising”, tym razem dotyczącej Romów w Polsce. Dzięki funduszom z MSWiA oraz Ambasady Amerykańskiej w Polsce Fundacja zorganizowała pobyt znanego fotografa oraz umożliwiła mu kontakt z przedstawicielami społeczności romskiej z terenu Dolnego Śląska. Jest to dopiero początek pracy, której efektem będzie powstanie "romarising.PL". Na razie uwiecznionych na zdjęciach zostało dwudziestu Romów z Dolnego Śląska. Wystawę obejrzeli już członkowie Komitetu Ekspertów Rady Europy ds. Romów podczas spotkania Rady Europy w październiku 2010 roku, od października do grudnia 2010 wystawiona była w Muzeum w Wałbrzychu. Gotowa wystawa zawierająca fotografie i wywiady z osobami pochodzenia romskiego zamieszkałymi w Polsce będzie do dyspozycji organizacji realizujących Program Romski, jako doskonały materiał edukacyjny oraz pomoc do walki z negatywnymi stereotypami.
Realizacja zadań związanych z pomocą mniejszości romskiej unaoczniła nam ogrom problemów, z jakimi borykają się rodzice dzieci uczęszczających do naszych świetlic. W związku z tym od 2005 roku rozpoczęliśmy świadczenie nieodpłatnych porad prawnych i socjalnych, początkowo tylko dla społeczności romskiej, następnie dla mieszkańców okolic, w których znajdują się nasze świetlice. W roku 2008 ruszył projekt „Bezpłatne poradnictwo prawne dla Romów narażonych na wykluczenie społeczne we Wrocławiu” finansowany ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich. Projekt ten ma sprzyjać integracji społecznej Romów, zwiększaniu ich zaradności życiowej oraz edukacji w zakresie praw i obowiązków obywatelskich. W roku 2009 udało nam się zwiększyć ilość punktów konsultacyjnych oraz ilość godzin ich otwarcia dzięki dotacji na realizację projektu: „Masz prawo! Program poprawy dostępności społeczności romskiej do pomocy prawnej” finansowanego ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz Mechanizmu Finansowego EOG.
Od roku 2004 Fundacja „Prom” współpracuje ze Stowarzyszeniem Romów we Wrocławiu „Romani Bacht” oraz Towarzystwem Rodziców Romskich „Neło Drom – Nowa Droga”. Nasza Fundacja pomaga organizacjom w pisaniu projektów i sprawozdań, udostępnia im posiadaną bazę sprzętową , wspólnie z nimi organizuje wyjazdy dzieci na kolonie oraz imprezy integracyjne.
Przy współpracy z Fundacją „Prom”od października 2009 roku Stowarzyszenie Romów we Wrocławiu „Romani Bacht” realizuje projekt „Program kompleksowego wsparcia Romów z Brochowa” finansowany przez Unię Europejską .
W kwietniu 2005 roku zorganizowano wyjazdowe warsztaty dla liderów społeczności romskiej oraz przedstawicieli władz samorządowych i organizacji pozarządowych pracujących na rzecz Romów. Głównym celem było nawiązanie współpracy i wymiana doświadczeń z innymi organizacjami na Dolnym Śląsku zajmującymi się podobną działalnością. Podczas trzydniowego wyjazdu do Krakowa i Tarnowa uczestnicy spotkali się z przedstawicielami małopolskiej społeczności romskiej. Zwiedzili wystawę poświęconą kulturze i historii Cyganów w Muzeum Regionalnym w Tarnowie oraz wystawę dotyczącą martyrologii Romów podczas II wojny światowej w Muzeum w Auschwitz - Birkenau .
W roku 2007 Fundacja była organizatorem Polsko – Czeskiego spotkania liderów społeczności romskiej z przedstawicielami instytucji i organizacji pracujących ze społecznością romską w obu krajach. Spotkanie odbyło się w Pradze, udział w nim wzięło 50 osób z Polski i Republiki Czeskiej reprezentujących stowarzyszenia, organizacje oraz władze lokalne. Uczestnicy mieli okazję spotkać się z przedstawicielami rządu Czech, organizacjami pracującymi ze społecznością romską w Pradze oraz dziennikarzami z romskiego Radia Rota.
Rok później w 2008 w spotkaniu i warsztatach uczestniczyli dodatkowo przedstawiciele Republiki Słowackiej. Spotkanie zorganizowano w Nitrze na Słowacji wspólnie z Uniwersytetem Konstantyna Filozofa z Nitry. Spotkanie pozwoliło nam zacieśnić współpracę z czeskimi partnerami, nawiązać nowe kontakty z partnerami ze Słowacji. Poznaliśmy wiele nowych sposobów rozwiązywania problemów narastających wokół mniejszości romskiej, alternatywnych metod pracy i współpracy z jej przedstawicielami. Kolejne spotkania stały się okazją do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, udało nam się stworzyć podstawę do opracowania wspólnej międzynarodowej strategii współpracy z mniejszością romską.
We wrześniu 2009 roku kolejne międzynarodowe spotkanie zostało zorganizowane, tym razem w Budapeszcie z udziałem przedstawicieli z Węgier.
Fundacja "Prom" od dwóch lat jest jednym ze współorganizatorów oraz gwarantów cyklu międzynarodowych konferencji "Interra" dotyczących problematyki mniejszości narodowych i grup marginalizowanych oraz metod pracy z tymi grupami. Organizatorem jest prof. Jaroslav Balvin oraz organizacja "Hnuti R". W grudniu 2010 roku odbędzie się kolejna konferencja "Interra 2010", tym razem w Usti nad Labem.
W wyniku współpracy Fundacji z organizacją „ Hnuti R” powstały i zostały opublikowane w 2010 roku następujące pozycje:
"Romove (ve spektru mezinarodnich vedeckych studii)" pod red. prof. Jaroslava Balvina, Dusan Ślosar, Lenki Vavrekovej.
“Metody socialni, edukacni a zdravotnicke prace s etnickymi a marginalnimi skupinami” edited by Jaroslav Balvin, Alena Kajanowa, David Urban, Lenka Vavrekova.
W październiku 2010 roku we Wrocławiu odbyło się posiedzenie Komitetu Ekspertów Rady Europy ds. Romów i Osób Wędrujących. Przedstawiciele wszystkich państw Unii Europejskiej dyskutowali o problemach edukacji, zdrowia i dostępu do rynku pracy oraz udziału Romów w życiu publicznym
Podczas wizyty członkowie Komitetu zapoznali się z polskimi programami na rzecz społeczności romskiej, mieli również możliwość skonfrontowania założeń Programu Romskiego z rzeczywistością: m. in. gościli w integracyjnej świetlicy środowiskowej Fundacji "Prom", zapoznali się z działalnością Fundacji.
Od 2005 roku Fundacja prowadzi stronę internetową programu romskiego, którą zarządza do dnia dzisiejszego (www.romowie.info), zrealizowaną ze środków Rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce. Na stronie prezentujemy organizacje realizujące program romski na Dolnym Śląsku. Znajduje się tam bogata galeria zdjęć z realizacji poszczególnych projektów. Zamieszczamy na niej artykuły dotyczące historii, kultury oraz problemów, z którymi boryka się społeczność romska. Na stronie można znaleźć adresy i dane kontaktowe do ważniejszych organizacji romskich działających w Polsce.
Propagując wiedzę o Romach oraz walcząc z negatywnym stereotypem Cygana wśród społeczności polskiej, Fundacja „Prom” w ramach działalności wydawniczej wydała:
W grudniu 2008 książkę „ Romowie – Roma - Romanies. Historia w obrazkach” w czterech wersjach językowych (Polska, Angielska, Polska Roma oraz Bergitka Roma), ukazującą historię społeczności romskiej w Polsce i Europie.
Pracę dr Łukasza Kwadransa „Edukacja Romów w Europie Środkowej. Studium porównawcze na przykładzie Czech, Polski i Słowacji.
W roku 2009 Fundacja podpisała z Uniwersytetem Konstantyna Filozofa w Nitrze porozumienie o współpracy oraz wymianie doświadczeń dotyczących społeczności romskiej.
Pod koniec 2009 roku, jako rezultat międzynarodowych spotkań, Fundacja wydała zbiór prac naukowych i esejów pt. “Situation of Roma Minority in Czech, Poland and Slovakia” pod redakcją Jaroslava Balvina i Łukasza Kwadransa. Celem publikacji jest przedstawienie sytuacji i problemów z jakimi boryka się społeczność romska w krajach wyszehradzkich.
W roku 2010 roku powstanie również kolejny komiks dotyczący historii Romów. W ciekawy i oryginalny sposób opowieść prowadzić będzie przez całą historię Romów. Dzięki przedstawieniu historii w formie komiksowej liczymy na zainteresowanie czytelników, którzy z tematyką romską spotkają się po raz pierwszy.
W roku 2009 Fundacja podpisała z Uniwersytetem Konstantyna Filozofa w Nitrze porozumienie o współpracy I wymianie doświadczeń dotyczących społeczności romskiej.
W roku 2009 rozpoczęto prace nad powstaniem Biblioteki wiedzy o społeczności romskiej w Polsce. Obecnie pracownicy Fundacji gromadzą książki, czasopisma, materiały źródłowe, dokumenty oraz katalogują informacje zamieszczane w prasie oraz Internecie na temat Romów.
Na stronie internetowej www.romowie.info powstał obszerny dział "Monitoring prasy", w którym znajdują się wszystkie artykuły dotyczące mniejszości romskiej, które ukazały się w polskiej prasie w latach 2009 i 2010.
Od stycznia 2010 roku Fundacja "Prom" jest jednym z partnerów projektu „Romowie i Gadziowie na jednym podwórku”. Projekt wrocławskiego Centrum Informacji i Rozwoju Społecznego, skierowany jest do społeczności romskiej. Jego cel to aktywizacja środowiska romskiego, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, poziomu edukacji, a także promocja kultury Romów. Projekt ten jest jednym z największych realizowanych na terenie miasta Wrocławia na rzecz społeczności romskiej, jest doskonałym przykładem współpracy pomiędzy organami samorządowymi, a organizacjami pozarządowymi. Fundacja Prom w ramach projektu prowadzi Punkty Aktywizacji Romów, gdzie specjalnie dobrane grono specjalistów udziela porad w zakresie: prawa, edukacji, kultury, zdrowia oraz opieki społecznej.
Fundacja Integracji Społecznej „Prom” poprzez swoje działania stara się przeciwstawiać wykluczeniu społecznemu stwarzając swoim beneficjentom możliwości poszerzania horyzontów, edukacji i rozwoju. Pomagamy wkraczać im w fascynujący świat wiedzy i tolerancji dla drugiego człowieka. Wszystkich otaczamy życzliwą opieką, tworzymy bezpieczną atmosferę sprzyjającą osiąganiu sukcesów, rozwijaniu umiejętności, budowaniu poczucia własnej wartości.
„Prom" jest organizacją otwartą i twórczą, odważnie podejmującą się trudnych zadań. W najbliższych latach Fundacja wraz z partnerami z innych krajów Unii Europejskiej będzie chciała aplikować o środki na realizację dużych, międzynarodowych projektów na rzecz społeczności romskiej.
Monika Dróżdż- Balkowska
