Cygańskie wiersze Papuszy czytane w Niemczech

Gazeta Wyborcza - Zielona Góra
Zielona Góra 15-09-11 DZ. / Nr 215

Cygańskie wiersze Papuszy czytane w Niemczech

Muzeum Kleista w Niemczech wydało niedawno dwujęzyczny, polsko-niemiecki tomik „Papuszas gesprochene Lieder" (Papuszy pieśni mówione). Wiersze cygańskiej poetki Bronisławy Wąjs-Papuszy po raz pierwszy ukazały się w Niemczech w 1992 r. Teraz do rąk czytelników trafia drugi tomik. Oba opracowała i przetłumaczyła Erin Wolff, znana za Odrą tłumaczka literatury polskiej. Wolff organizuje we Frankfurcie nad Odrą Salony Literatury Polskiej, jest laureatką „Medalu Wdzięczności" przyznawanego przez Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku. Jest także honorowym członkiem gorzowskiego Stowarzyszenia Twórców i Przyjaciół Kultury Cygańskiej im. Papuszy. Tomik „Papuszy pieśni mówione" inauguruje nową serię wydawniczą Muzeum Kleista, której myśl przewodnia brzmi „Poetyckie sąsiedztwo ". Dwa kolejne tomiki, również dwujęzyczne, prezentować będą wiersze gorzowianina Kazimierza Furmana i urodzonej w Lodzi, a mieszkającej w Izraelu - Renaty Jabłońskiej. Papusza na stałe była związana z Gorzowem. Czytać i pisać nauczyła ją sklepowa, której jako mała dziewczynka wróżyła. Była jedną z niewielu kobiet, które za czasów taborów umiały pisać i czytać. Talent jej odkrył Jerzy Ficowski, poeta i miłośnik kultury cygańskiej, który wędrował przy jej taborze. On też po raz pierwszy przetłumaczy! z cygańskiego na polski i w 1956 r. wydał jej tomik poezji „Pieśni Papuszy". Przyjaźń z Ficowskim była przyczyną jej problemów. Została odrzucona przez społeczność cygańską.
- Cyganie uważali, że zdradziła nasze obyczaje, bo na końcu tomiku zamieszczony był słownik cygańsko-polski opracowany przez Ficowskiego, Cyganie nie uwierzyli jej, że to nie ona była jego autorką - mówił Edward Dębicki w jednym z wywiadów dla „Gazety". Pod koniec swojego życia poetka podupadła na zdrowiu. Zmarła w 1987 r. w Inowrocławiu. O
Paula Rola